Baggerwerk Súdwest-Fryslân 2025-2026: van meerjarenplanning tot oplevering

Het project:

Baggerwerk lijkt op het eerste gezicht overzichtelijk: er ligt slib in de watergang en dat moet eruit. In de praktijk vraagt een goed baggerproject om veel meer dan uitvoering alleen. Welke trajecten zijn echt aan de beurt? Hoeveel bagger ligt er? Wat is de kwaliteit van de baggerspecie? Waar kan het materiaal naartoe? En hoe zorg je dat bewoners, agrariërs, aannemer en opdrachtgever weten waar ze aan toe zijn?

Voor gemeente Súdwest-Fryslân begeleidde Tijhuis Ingenieurs in 2025–2026 een baggerronde verspreid over 20 kernen. Het project kwam voort uit de WIT Meerjarenplanning van de gemeente. Vanuit die planning vertaalden we de onderhoudsopgave naar een uitvoerbaar project buiten.

In totaal ging het om circa 13 kilometer watergang en ongeveer 18.000 m³ baggerspecie. Het doel was om watergangen weer op diepte te brengen en de afwatering te verbeteren, zodat water goed kan blijven aan- en afvoeren. Tegelijkertijd bood het project ruimte om slimmer te kijken naar verwerking van baggerspecie, afstemming met grondeigenaren en het vastleggen van gegevens voor toekomstig onderhoud.

Voorbereiding als basis voor uitvoering

De WIT Meerjarenplanning geeft richting aan het onderhoud: welke watergangen vragen de komende jaren aandacht? Maar voordat de uitvoering start, moet buiten worden gecontroleerd of de situatie nog klopt.

Daarom begon Tijhuis Ingenieurs met aanvullende peilingen. Daarmee brachten we de actuele diepte van de watergangen in beeld. Sommige trajecten bleken nog voldoende diep of bevatten weinig tot geen slib en vielen af. Voor de overblijvende watergangen bepaalden we hoeveel baggerspecie moest worden verwijderd.

Deze scopebepaling aan de voorkant voorkomt onnodig en inefficiënt baggerwerk. Na de peilingen konden de onderzoeken, voorbereiding en aanbesteding zich richten op de trajecten waar onderhoud daadwerkelijk nodig was.

Van planning naar uitvoerbare opdracht

Met de definitieve scope veranderde de globale planning in een concrete opdracht met duidelijke trajecten, hoeveelheden en uitgangspunten voor de uitvoering. Op basis daarvan konden de benodigde onderzoeken worden uitgevoerd, afspraken met grondeigenaren worden gemaakt en de werkzaamheden worden uitgewerkt in een RAW-bestek.

Veel watergangen liggen langs agrarische percelen. Tijhuis Ingenieurs bracht daarom vooraf in beeld waar baggerspecie op aangrenzende percelen kon worden verwerkt en welke afspraken daarvoor nodig waren. Dat vraagt tijd in de voorbereiding, maar levert tijdens de uitvoering veel op: perceeleigenaren weten vooraf wat er gebeurt, de aannemer krijgt een duidelijk werkpakket en de opdrachtgever voorkomt verrassingen.

Ook waterbodemonderzoek, ecologisch onderzoek en de randvoorwaarden voor de uitvoering kwamen in deze fase samen. Zo werd de onderhoudsopgave uit WIT stap voor stap vertaald naar een praktisch uitvoerbaar baggerproject.

Directievoering en toezicht in de praktijk

Na de aanbesteding is het werk uitgevoerd door aannemer Jelle Bijlsma uit Gytsjerk. Tijhuis Ingenieurs bleef betrokken en verzorgde tijdens de uitvoering de begeleiding en uitpeiling.

Onze rol was om te zorgen dat wat in de voorbereiding was afgesproken ook buiten goed werd gevolgd. We controleerden of het werk volgens contract werd uitgevoerd, hielden zicht op voortgang en kwaliteit en stemden bijzonderheden af met aannemer en opdrachtgever. Ook ecologische randvoorwaarden, bereikbaarheid en eventuele schades werden daarbij gevolgd.

Met WIT Uitvoering werden meldingen en aandachtspunten vastgelegd. Daardoor bleef informatie beschikbaar voor aannemer, toezichthouder, directievoerder en opdrachtgever en ontstond een helder beeld van wat er buiten gebeurde.

Duurzaam omgaan met baggerspecie

Een van de sterke punten in dit project zat in de verwerking van baggerspecie. Niet alle bagger hoeft over grote afstand te worden afgevoerd. Waar kwaliteit en locatie dat toelaten, kan geschikte baggerspecie dicht bij de plek van herkomst worden verwerkt.

In Súdwest-Fryslân is actief gezocht naar die mogelijkheden. Door in de omgeving te kijken naar beschikbare percelen en hierover afspraken te maken met grondeigenaren, kon een deel van de baggerspecie lokaal worden toegepast.

Op twee locaties is een weilanddepot ingericht, waardoor circa 4.000 m³ slib lokaal verwerkt kon worden. Dit bespaart transportbewegingen, transportkosten en stortkosten. Een praktische oplossing die laat zien dat duurzaamheid niet altijd ingewikkeld hoeft te zijn: soms zit de winst in goed kijken, tijdig overleggen en kansen benutten zodra ze zich voordoen.

Project in cijfers

Slotstuk van de overdracht stedelijk water

Dit baggerwerk had ook een bijzondere plek binnen een langer traject. Sinds 2016 wordt in de gemeente Súdwest-Fryslân gewerkt aan het op orde brengen van stedelijke watergangen die worden overgedragen aan Wetterskip Fryslân.

Voordat watergangen kunnen worden overgedragen, moeten ze goed in beeld zijn en op de juiste diepte worden gebracht. Dit project vormde het slotstuk van die overdracht. Daarmee draagt het werk niet alleen bij aan het onderhoud van nu, maar ook aan duidelijk toekomstig beheer.

Van eindmeting naar nieuw beheerinzicht

Na het baggeren controleerde Tijhuis Ingenieurs met eindmetingen of de juiste diepte was bereikt. De nieuwe gegevens worden vervolgens verwerkt in WIT. Daarmee ontstaat actuele beheerinformatie voor een volgende onderhoudsronde.

Zo is de cirkel rond: van meerjarenplanning naar uitvoering buiten en van eindmeting terug naar toekomstig beheer. Dit project laat goed zien waar onze meerwaarde ligt: niet alleen in het voorbereiden of begeleiden van baggerwerk, maar juist in het verbinden van data, veldwerk, afstemming, uitvoering en beheer.

Project in beeld

Baggerwerk in Súdwest-Fryslân

Uitvoering in stedelijk gebied

Lokale verwerking

Circa 4.000 m³ lokaal verwerkt