Herstel legakkers Molenpolder

Tijhuis Ingenieurs is momenteel bij een uniek project betrokken: herstel van legakkers in de Molenpolder. Circa 1.000 meter legakker zal worden gereconstrueerd. Hiervoor worden palenrijen, geotextiel en grond aangebracht. De oevers liggen straks deels onder water en vallen bij laag peil droog. Hierdoor kan verlanding plaatsvinden en krijgt de natuur kans om het laagveen te herstellen.

Naast het herstellen van legakkers, heeft het project als doel het verbeteren van de waterkwaliteit. Dit wordt deels bereikt door het herstellen van de legakkers en deels door de dikke, fosfaatrijke sliblaag te verwijderen.

Natura 2000-gebied

Het natuurgebied is onderdeel van Natura-2000 en is kenmerkend voor het Nederlandse landschap. Turf wordt al lange tijd niet meer gewonnen, hierdoor verdwijnt de variatie in het waterrijke gebied. Omdat de legakkers hun oorspronkelijke functie hebben verloren, zijn ze langere tijd niet meer gemaaid, waardoor zich opslag van bomen en struiken kon vormen. Door windwerking zijn steeds meer bomen omgewaaid, waarbij de wortels grote delen van de veenondergrond hebben meegetrokken. Grotere aaneengesloten waterpartijen zijn zo in de loop der jaren ontstaan, waar de golfslag eveneens zorgde voor opwerveling van slibdeeltjes. Deze opwerveling in combinatie met de dikke eutrofe sliblaag die zich heeft gevormd, zorgt voor slechte omstandigheden voor de waterkwaliteit.

Tot 2000 stond de Molenpolder onder directe invloed van ongezuiverd aanvoerwater uit de Utrechtse Vecht. In de zomermaanden, wanneer veel water werd ingelaten, bestond dit aanvoerwater vaak voor meer dan 80% uit effluent van de RWZI’s. Door natuurgebied en poldergebied hydrologisch te scheiden en door alternatieve aanvoer van gedefosfateerd water uit de Loosdrechtse Plassen, is de waterkwaliteit inmiddels sterk verbeterd.

Herstel legakkers

Herstel van de legakkers heeft twee doelen:

het inlaatwater via een langere aanvoerweg het gebied in laten stromen, waardoor een ruimtelijke stabiele gradiënt wordt ingesteld van schoon gebiedseigen kwelwater en neerslag naar het inlaatwater;
het herstelde legakkerprofiel zorgt voor extra oeverlengte, structuur en luwte. Dit zijn voorwaarden voor beginnende verlanding vanuit de oever of vanuit watervegetaties.

Verrassend genoeg is er een zandbodem aanwezig op een paar meter diepte. Dit maakt het mogelijk om een degelijke constructie te bouwen.

Baggerwerk

Baggerwerk heeft als doel om de waterkwaliteit in de Maarsseveenseplas en de Visplas te verbeteren. Hiervoor worden in totaal 6 ha petgaten gebaggerd, waarbij circa 24.000 m3 baggerspecie wordt verwijderd. De baggerspecie wordt opgeslagen in weilanddepots.

Verbeteren functie watersysteem

Het verwijderen van de fosfaatrijke sliblaag zorgt ervoor dat het water minder eutroof wordt. Het herstellen van de legakkers zorgt ervoor dat wind en golven minder kans krijgen, waardoor vertroebeling van het water vermindert. Dit zorgt samen voor een verbetering van de waterkwaliteit.

Herstel van de legakkers vormt een basis voor het ontstaan van nieuw veen. Door verbetering van de waterkwaliteit wordt de kans gegevens aan zeldzame vegetaties om zich te herstellen en uit te breiden. Het verhogen van de natuurwaarde is een doel van het LIFE-project. De nadruk ligt hierbij op de volgende habitattypen:

Kranswierwateren (H3140);
Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden (H3150);
Trilveen (H7140);
Galigaanmoerassen (H7210*).

Werkzaamheden Tijhuis

Tijhuis Ingenieurs heeft opdracht om de volgende werkzaamheden uit te voeren:

Definitief ontwerp legakker;
Toetsen vergunningen;
Opstellen bestek;
Directie en toezicht (UAV).

Tijhuis Ingenieurs voert de werkzaamheden uit als onderaannemer van Movares voor opdrachtgever Staatsbosbeheer. De aannemer die de baggerwerkzaamheden en het herstel van de legakkers uitvoert is Van Aalsburg Griendhouthandel. De doorlooptijd van het project bedraagt 2 jaar. Het baggerwerk en de aanleg van de legakkers dienen op 15 maart 2018 opgeleverd te zijn. Uiterlijk 30 september dienen de weilanddepots te zijn afgewerkt en opgeleverd.

Financiering

Het project in de Molenpolder maakt deel uit van het herstelprogramma ‘Nieuw leven in het Veen’ waarmee Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten werken aan herstel van laagveengebieden. Voor het programma is een Europese LIFE-subsidie verstrekt en is een financiële bijdrage van het Rijk, provincies en waterschappen beschikbaar.