Voorbereiding baggerwerkzaamheden Zouweboezem: van ecologische uitdaging naar uitvoerbaar plan

Voor Waterschap Rivierenland verzorgde Tijhuis Ingenieurs de voorbereiding van de baggerwerkzaamheden in de Zouweboezem. Dit project bracht meerdere uitdagingen met zich mee. Het gebied ligt in een Natura 2000-gebied, is moeilijk bereikbaar en vraagt om een zorgvuldige afweging tussen uitvoering en ecologie. Dankzij een integrale aanpak en nauwe samenwerking met het bevoegd gezag is een uitvoerbaar plan opgesteld.

Uitdagend projectgebied

De opdracht bestond uit het voorbereiden van de baggerwerkzaamheden in de Zouweboezem. Al snel bleek dat het geen standaardproject zou worden.

De watergang is breed en wordt aan beide zijden begrensd door een dichte rietkraag. Daardoor zijn er weinig mogelijkheden om het water vanaf de kant te bereiken. Daarnaast ligt het gebied in een Natura 2000-gebied. Dat betekent dat er extra aandacht nodig is voor beschermde soorten en ecologische waarden.

Tijdens het startoverleg werd duidelijk dat een zorgvuldige voorbereiding noodzakelijk was. Het waterschap had al het voornemen om de vrijkomende baggerspecie lokaal te verwerken. Dat bleek goed aan te sluiten bij de situatie in het gebied. Bij het baggeren komt namelijk circa 70.000 m³ bagger vrij, die grotendeels schoon is. Door deze baggerspecie in weilanddepots binnen het gebied te verwerken, wordt transport over de weg beperkt en blijft het materiaal beschikbaar voor het ophogen van omliggende percelen.

Praktische uitvoeringsmethode

Om transportbewegingen te beperken en de omgeving zo min mogelijk te belasten, is gekozen voor een uitvoering met een cutterzuiger.

Deze methode biedt meerdere voordelen:

• minder transport over de weg;
• minder hinder voor de omgeving;
• verwerking van baggerspecie binnen het projectgebied.

Ecologie als belangrijk aandachtspunt

Omdat de Zouweboezem onderdeel is van een Natura 2000-gebied, was uitgebreid ecologisch onderzoek noodzakelijk. Tijhuis Ingenieurs begeleidde het vergunningentraject en zorgde voor de afstemming met het bevoegd gezag.

Er zijn verschillende aanvullende onderzoeken uitgevoerd, waaronder:

• eDNA-onderzoek naar beschermde soorten, zoals de grote modderkruiper;
• onderzoek naar amfibieën zoals de heikikker en rugstreeppad;
• een specifiek onderzoek naar de aanwezigheid van hazen.

Uit deze onderzoeken volgden aanvullende maatregelen. Zo moest het terrein op bepaalde plekken ongeschikt gemaakt worden voor hazen, bijvoorbeeld door meerdere keren te maaien, zodat zij er geen leger kunnen maken. Ook werd rekening gehouden met de aanwezigheid van verschillende vogelsoorten en met de juiste uitvoeringsperiode van de werkzaamheden.

Daarnaast was er een vermoeden van de aanwezigheid van marterachtigen in het gebied. Om te voorkomen dat deze dieren zich tijdens de werkzaamheden in het werkgebied zouden vestigen, zijn vooraf buiten het werkgebied kunstmatige marterhopen aangebracht. Hiermee wordt een alternatieve schuilplek geboden, zodat de dieren tijdens de uitvoering een veilig onderkomen hebben.

Samenwerking en integrale aanpak

Het verkrijgen van de benodigde ontheffing vroeg tijd en zorgvuldige afstemming. In deze periode vonden meerdere overleggen plaats met het bevoegd gezag en werden aanvullende onderzoeken uitgevoerd. Tijhuis Ingenieurs begeleidde het volledige vergunningentraject en zorgde voor de verbinding tussen het waterschap en het bevoegd gezag. Samen werd bepaald welke maatregelen nodig waren om het project verantwoord uit te voeren. Deze maatregelen zijn vertaald naar het bestek, zodat aannemers tijdens de uitvoering precies weten met welke ecologische randvoorwaarden zij rekening moeten houden.

Binnen het project werkte een multidisciplinair team nauw samen. De ecologen richtten zich op de onderzoeken en beschermde soorten, terwijl de werkvoorbereider verantwoordelijk was voor de technische uitwerking, zoals het bestek, depotberekeningen, vergunningen en het contact met het waterschap. Door deze integrale samenwerking zijn technische en ecologische aspecten optimaal op elkaar afgestemd en is een uitvoerbaar plan ontstaan.

Van voorbereiding naar uitvoering

Toen de benodigde ontheffing was verkregen, kon het waterschap het project direct op de markt brengen. Dankzij de uitgebreide en integrale voorbereiding lag er een compleet bestek met duidelijke randvoorwaarden. Daarmee is een solide basis gelegd voor een zorgvuldige en goede uitvoering van de baggerwerkzaamheden in de Zouweboezem. Dit project laat zien hoe belangrijk het is om technische kennis te combineren met ecologisch inzicht en een goede samenwerking met het bevoegd gezag. Juist die aanpak zorgt ervoor dat complexe baggerprojecten niet alleen bedacht worden, maar ook daadwerkelijk uitvoerbaar zijn.

Sta je als waterschap of gemeente voor een vergelijkbare opgave? Tijhuis Ingenieurs denkt graag mee over de voorbereiding, vergunningen en uitvoering van baggerprojecten.

Wil jij als projectleider waterbodem of civieltechnisch projectleider werken aan dit soort uitdagende projecten? Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe collega’s die samen met ons willen bouwen aan een duurzamer watersysteem in Nederland.